https://www.eltiamjournal.ir/ التیام fa daily 1 Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 +0330 Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 +0330 https://www.eltiamjournal.ir/article_242759.html زمینه و نوع مطالعه: مطالعه مروری بر پاتوفیزیولوژی جراحات بافت شاخی سم در گاو شیریهدف: هدف از این مطالعه مرور جامع طیفی ازیافته‌های علمی در زمینه رشد بافت شاخی، نقش تغییرات مولوکولی، سلولی و آسیب‌شناسی در جراحات بافت شاخی سم و عوامل موثر در این جراحات است.روش کار: مطالعه مروری با استفاده از منابع منتشر شده در مورد جراحات بافت شاخی سم و رشد آن درگاوهای شیری در کتب و مجلات معتبر ملی و بین‌المللینتایج: از بین رفتن بافت شاخی یکی از ویژگی‌های جراحات در ناحیه‌ی سم گاو است که در شرایط شدید به صورت زخم کف پا بروز می‌کند. بافت شاخی عمدتا از پروتئین‌های کراتین تشکیل شده است که توزیع آنها در محل‌های زخم در کف پا متغییر است. بافت شاخی طبیعی سم گاو از طریق فرآیند کراتینیزاسیون داخل سلولی، سنتز و اتصال عرضی ریز رشته‌ها، رسوب پروتئین و لیپید در اطراف غشای پلاسما و در نهایت اتصال عرضی پروتئین‌های پوششی، توسعه می‌یابد. سلول‌های داخلی‌ترین لایه بازال (لایه‌ی پایه) وارد چرخه سلولی می‌شوند تا سلول‌های حاصل از خود را تولید کنند که به لایه‌های بالایی پایه منتقل می‌شوند. فعالیت رشد در سلول‌های بالایی پایه با شروع برنامه‌های تمایز به تدریج محدود می‌شود تا زمانی که سلول‌ها به طور دائم چرخه سلولی را متوقف کنند. سلول‌های تمایز یافته نهایی لایه‌های بالایی پایه اپیتلیوم دیگر رشد نمی‌کنند، بلکه به سلول‌های شاخی شده و به شدت کراتینیزه شده لایه‌های بالایی پایه بیرونی تمایز می‌یابند. عوامل مهمی که بر سلامت بافت شاخی سم تأثیر می‌گذارند شامل تغذیه، بهداشت دام، مدیریت و زمینه‌های ژنتیکی و اصلاح نژادی هستند. نتیجه‌گیری نهایی: فقدان دانش در مورد رویدادهای بیولوژیکی که رشد، تمایز و بلوغ طبیعی بافت شاخی سم را هماهنگ می‌کنند، چالش‌هایی را برای درک تولید بافت شاخی سم در دوره‌های سلامت و بیماری ایجاد می‌کند. https://www.eltiamjournal.ir/article_241781.html زمینه و نوع مطالعه: لنگش یکی از شایع‌ترین مشکلات گاوهای شیری است که بخش عمده‌ای از آن ناشی از جراحات بافت شاخی سم می‌باشد. این مطالعه یک مقاله مروری در زمینه نقش تغذیه در سلامت بافت شاخی گاو است.هدف: هدف این مقاله، بررسی نقش عوامل تغذیه‌ای و متابولیکی در پیشگیری از جراحات بافت شاخی و لنگش در گاوهای شیری است. روش کار: این مطالعه به صورت مروری نظام‌مند بر منابع علمی منتشر شده در مجلات معتبر داخلی و خارجی در زمینه ارتباط تغذیه و سلامت سم انجام شده است.نتایج: بررسی پژوهش‌ها نشان می‌دهد عدم تعادل در کربوهیدرات‌های قابل‌تخمیر سریع و فیبر مؤثر فیزیکی موجب بروز اسیدوز تحت‌حاد شکمبه‌ای (Subacute Ruminal Acidosis; SARA) شده و از طریق ایجاد اختلالات عروقی در بافت کوریوم، التهاب سیستمیک و اختلال در فرآیند کراتین‌سازی، منجر به تولید بافت شاخی ضعیف و مستعد جراحات می‌شود. همچنین، تأمین ناکافی ریزمغذی‌هایی نظیر بیوتین، روی، مس، منگنز و اسیدهای آمینه گوگرددار (متیونین و سیستئین) با کاهش کیفیت بافت شاخی، افزایش شکنندگی و بروز ضایعاتی نظیر زخم کف سم، بیماری خط سفید و خونریزی‌های کف سم همراه است. دوره انتقال به‌عنوان بحرانی‌ترین مرحله چرخه تولید گاو شیری شناخته می‌شود که در آن تعادل منفی انرژی، هیپوکلسمی، تغییرات هورمونی و تغییر ناگهانی جیره موجب تشدید اثرات منفی تغذیه‌ای بر سلامت سم می‌گردد.. نتیجه‌گیری نهایی: مدیریت تغذیه‌ای هدفمند با تمرکز بر حفظ پایداری محیط شکمبه، پیشگیری از بروز SARA و تأمین مداوم مواد مغذی کلیدی برای سنتز کراتین، نقش اساسی در حفظ سلامت سم و کاهش بروز لنگش دارد. اتخاذ راهبردهای تغذیه‌ای مناسب به‌ویژه در دوره انتقال می‌تواند به بهبود رفاه دام، افزایش عملکرد تولیدی و کاهش خسارات اقتصادی در گله‌های شیری منجر شود. https://www.eltiamjournal.ir/article_242415.html زمینه:ضایعات بافت شاخی انگشتی (CHL) از شایع‌ترین و پرهزینه‌ترین علل لنگش در گاوهای شیری هستند که شامل زخم کف، بیماری خط سفید، هموراژی کف و ضایعات غیرقابل‌التیام می‌شوند. این اختلالات حاصل برهم‌کنش پیچیده تنش‌های متابولیک، التهاب سیستمیک، فشارهای بیومکانیکی، عوامل میکروبی و اختلال در یکپارچگی بافت شاخی می‌باشند. افزون بر کاهش رفاه دام، CHL با کاهش تولید شیر، افت عملکرد تولیدمثلی، افزایش هزینه‌های درمانی و بالا رفتن نرخ حذف دام از گله همراه است؛ ازاین‌رو تشخیص زودهنگام و پایش مؤثر این ضایعات برای مدیریت درمانگاهی و پیشگیری در سطح گله اهمیت بالایی دارد.هدف:هدف این مقاله مروری، جمع‌بندی و تحلیل انتقادی شواهد موجود درباره بیومارکرهای کلینیکال‌پاتولوژی مرتبط با CHL و ارزیابی کاربرد آن‌ها در تشخیص زودهنگام، پایش روند بیماری و سنجش پاسخ به درمان است.روش کار:مطالعات منتشرشده درباره شاخص‌های بیوشیمیایی و متابولیک (NEFA، BHB، گلوکز، کلسترول، آنزیم‌های کبدی و پروتئین‌های فاز حاد)، پارامترهای هماتولوژیک، میانجی‌های التهابی، نشانگرهای مولکولی (سیتوکین‌ها، کموکاین‌ها، MMPها، ADAMTS و microRNAها)، یافته‌های میکروبی (گونه‌های Treponema و Fusobacterium)، شاخص‌های هورمونی استرس و نشانگرهای استرس اکسیداتیو به‌صورت نظام‌مند بررسی و تحلیل شدند.نتایج:شواهد نشان می‌دهد تغییر در شاخص‌های متابولیک، التهابی و اکسیداتیو اغلب پیش از بروز علائم آشکار لنگش قابل شناسایی است و بازتاب‌دهنده تعادل منفی انرژی، استرس کبدی، التهاب سیستمیک و بازآرایی ماتریکس خارج‌سلولی می‌باشد. پروتئین‌های فاز حاد با شدت ضایعات و پاسخ درمانی همبستگی دارند؛ بااین‌حال هیچ بیومارکر منفردی از حساسیت و ویژگی کافی برای تشخیص قطعی برخوردار نیست.نتیجه‌گیری نهایی:رویکرد چندنشانگری تلفیقی، چارچوبی جامع‌تر و دقیق‌تر برای تشخیص زودهنگام، پایش بیماری و ارزیابی اثربخشی درمان در مدیریت ضایعات بافت شاخی انگشتی در گاوهای شیری فراهم می‌کند. https://www.eltiamjournal.ir/article_239270.html زمینه و نوع مطالعه: لنگش یکی از مهم‌ترین مشکلات بهداشتی و اقتصادی در گاوهای شیری است که با کاهش رفاه حیوان، افت تولید شیر و افزایش حذف دام همراه می‌باشد. این مطالعه مروری (Review Study) با هدف بررسی نقش روش‌های تصویربرداری در تشخیص افتراقی، پایش درمان و پیشگیری از لنگش انجام شد.هدف: هدف اصلی، تحلیل توانمندی‌ها و محدودیت‌های روش‌های مختلف تصویربرداری شامل رادیوگرافی (X-ray)، اولتراسونوگرافی (Ultrasonography)، توموگرافی کامپیوتری (Computed Tomography; CT)، تصویربرداری تشدید مغناطیسی (Magnetic Resonance Imaging; MRI) و ترموگرافی فروسرخ (Infrared Thermography; IRT) در شناسایی ضایعات استخوانی و بافت نرم مرتبط با لنگش بود.روش کار: این مقاله با مرور نظام‌مند منابع علمی منتشرشده بین سال‌های ۱۹۸۰ تا ۲۰۲۵، یافته‌های کلیدی در زمینه کاربرد تصویربرداری در دامپزشکی را گردآوری و تحلیل کرد. تمرکز بر مطالعاتی بود که به ارزیابی دقت تشخیصی، قابلیت پایش درمان و امکان استفاده در شرایط مزرعه پرداخته بودند.نتایج: اولتراسونوگرافی به دلیل قابلیت استفاده در مزرعه و ارزیابی بافت‌های نرم، به‌عنوان کارآمدترین روش عملی (نسبت کارایی به هزینه (Cost–Effectiveness Ratio) 0.85) شناخته شد. این روش در تشخیص آرتریت سپتیک حساسیت ۰.۹۷ را نشان داد. رادیوگرافی در تشخیص شکستگی‌های فالانژیال و ضایعات مزمن استخوانی نقش اصلی خود را حفظ کرد. ترموگرافی فروسرخ (IRT) به‌عنوان یک ابزار غربالگری غیرتهاجمی و سریع، قادر به تشخیص التهاب (افزایش دمای سطح سم تا حدود 34.5°C) با حساسیت ۸۰٪ و ویژگی ۹۲.۴٪ بود. روش‌های پیشرفته‌تر CT و MRI بیشترین دقت (۹۵٪ تا ۹۸٪) را در جزئیات ساختاری استخوان و بافت نرم ارائه دادند ، اما استفاده گسترده آن‌ها محدود به موارد پیچیده و پژوهشی است. همچنین، کاهش ضخامت بالشتک انگشتی در اولتراسونوگرافی و MRI با BCS پایین و افزایش ضایعات استخوانی در رادیوگرافی با LS بالا همبستگی معنی‌داری داشت.نتیجه‌گیری نهایی: ادغام چندین روش تصویربرداری می‌تواند دقت تشخیص و پیش‌آگهی لنگش را به‌طور چشمگیری افزایش دهد. استفاده از فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی در تحلیل تصاویر، آینده‌ای روشن برای پایش خودکار و پیشگیرانه سلامت گاوهای شیری ترسیم می‌کند. https://www.eltiamjournal.ir/article_242612.html زمینه و نوع مطالعه: آسایش گاوهای شیری بر سلامت، تولید و طول عمر مفید دام اثر تعیین‌ کننده دارد. با وجود پیشرفت‌های قابل توجه در درک مکانیسم‌های بیماری‌ زایی، لنگش همچنان یکی از چالش‌های مهم صنعت گاو شیری در جهان است و به طور میانگین حدود ۲۲٪ از گاوها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. از آنجایی که عوامل رفاهی و محیطی نقش کلیدی در بروز جراحات غیرعفونی بافت شاخی سم (CHL) در گاو شیری دارند در این مطالعه مروری مورد بررسی قرار گرفته‌اند. هدف: معرفی ‌سه‌گانه آتل (آسایش، تنش گرمایی، لنگش) و بررسی ارتباط پیچیده و دو طرفه میان این عوامل روش کار: مطالعه مروری با استفاده از منابع منتشر شده در زمینه آسایش، تنش گرمایی و لنگش در گاوهای شیری در مجلات و همایش‌های معتبر ملی و بین‌المللی انجام شد. نتایج: آسایش و تنش گرمایی نه‌ تنها از طریق رفتار گاو (نظریه فشار) بلکه از مسیرهای فیزیولوژیک و ژنومی، پاتوفیزیولوژی لنگش را تحت تأثیر قرار می‌دهند. لنگش نیز با تغییر رفتار حیوان، تشدید تنش گرمایی و کاهش آسایش، چرخه معیوبی ایجاد می‌کند. از آنجایی که هر یک از این سه رخداد روی دیگری اثر گذار است یافتن نقطه آغازین توقف چرخه‌ها در هر گله و در هر جغرافیا متفاوت است که نیازمند مطالعه روند مدیریتی و محیطی آن ناحیه است. نتیجه‌ گیری نهایی: از آنجایی که هر یک از رخدادهایی مانند لنگش یا تنش گرمایی در نهایت منجر به کم شدن یا از بین رفتن آسایش گاو می‌شوند، ارائه چارچوبی جامع برای درک روابط بین این رخدادها و تأکید بر راهکارهای مدیریتی مبتنی بر آسایش دام منجر به کنترل موفقیت‌ آمیز جراحات بافت شاخی می‌شود. https://www.eltiamjournal.ir/article_243062.html زمینه و نوع مطالعه: مروری سیستماتیک بر جدید ترین یافته ‌ها در زمینه جراحات زخم کف ‌سم و خط ‌سفیدهدف: بررسی و بحث روی جدید ترین موضوعات منتشر شده در مورد زخم کف‌ سم و خط سفید روش مطالعه: مرور سیستماتیک بر اساس راهنمای PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic reviews and Meta-Analyses) با تمرکز بر مقالات از سال 2020 تا 2026 انجام شد. سپس مراحل پایش عنوان، خلاصه مقالات و متن با استفاده از نرم‌ افزار R (version 4.4.1، 2024) و بسته نرم ‌افزاری Revtools انجام شد. نتایج: پاتوژنز جراحات بافت شاخی بیشتر به شکست‌ های بیو مکانیکی و کبودی موضعی کف سُم و خط سفید مربوط است. پیشرفت مهم در کنترل لنگش شامل تشخیص زود هنگام با اسکور (امتیاز) حرکتی (mobility scoring)، درمان سریع و استفاده از دارو های ضد التهاب غیر استروئیدی همراه با بلوک (تخته) سُم است. ثبت دقیق جراحات و لنگش نیز برای مدیریت سلامت سم و بهبود شاخص ‌های ژنتیکی اهمیت دارد. ضخامت بالشتک انگشتی یکی از عوامل مهم در بروز لنگش است، که حجم آن، تحت تأثیر سن، ژنتیک، دوره پرورش، مرحله شیردهی، سابقه لنگش و امتیاز وضعیت بدنی (Body Condition Score) BCS قرار دارد. نحوه ارتباط مشاور با دامدار، مشارکت دادن دامدار در تصمیم‌ گیری و میزان انگیزه‌ دهی در اجرای موفق توصیه‌ های درمانی نقش حیاتی دارد.نتیجه‌گیری ‌نهایی: با توجه به پاتوژنر و بهبود این جراحات، تحقیقات جدید با تمرکز روی بهبود ژنتیک و آسایش دام سعی در یافتن راه حل‌ هایی برای پیشگیری از بروز این جراحات دارند. https://www.eltiamjournal.ir/article_242760.html زمینه و نوع مطالعه: لنگش را می‌توان ناهنجاری در راه رفتن گاو دانست که معمولا از نشانههای درمانگاهی درد در حیوانات است. لنگش روی آسایش و حذف گاو تاثیر معنی داری دارد و خسارات اقتصادی قابل توجهی در صنعت گاو شیری ایجاد می‌کند. مطالعه حاضر مروری بر آخرین دستاوردها در این زمینه است.هدف: تعریف علل، پاتوژنز درمان و پیش‌گیری از رخداد زخم های پنجه و نکروز پنجه روش کار: مطالعه مروری بر دستاوردهای منتشر شده در سالیان اخیر در ایران و جهان نتایج: بوجود آمدن بیماری خط سفید در ناحیه 3 و زخم یا نکروز نوک پنجه در ناحیه یک هر دو بخش‌هایی از کمپلکس جدا شدن بافت شاخی چندین عاملی هستند و بخشی از کمپلکس لامینایتیس بوده و از ژنتیک، تغذیه، مدیریت و محل نگهداری ریشه می‌گیرند. فاکتورهایی مانند دسترسی به مرتع، فری استال‌های با اندازه و بستر درست و جلوگیری از تراکم و استفاده از تشک‌های لاستیکی دررخداد این عارضه نقش ایفا می‌کنند. بیشترین علت رخداد نکروز نوک پنجه را نظریه ساییدگی دانسته‌اند که خود به سختی و الاستیسیته سم برمی‌گردد و به دنبال آن افزایش محتوی رطوبت بافت شاخی کف، نازک شدن آن و جدا شدن خط سفید از سایر علل هستند. باکتری‌های ثانویه مانندگونه‌های ترپونما یا سایر باکتری‌های پیوژن ممکن است در کوریوم نفوذ کرده ومنجر به التهاب استخوان بند سوم، استئومیلیت بند دوم، تورم رباطات، تنوسینویت، سلولایتیس و در برخی موارد سپتی‌سمی گردد. در بیست سال گذشته این عوارض دراروپا دو برابر شده است و رخداد نکروز نوک پنجه بین یک تا سه درصد و حتی تا ده درصد افزایش یافته است. نتیجه‌گیری نهایی: عوارضی مانند زخم پنجه، نکروز پنجه و همچنین زخم‌هایی که به درمان پاسخ نمی‌دهند مشکلی جدی در صنعت دامپروری است که خسارات اقتصادی بزرگی به همراه دارد و با برنامه‌ریزی و درک درست از رخداد آن می‌توان درجهت کنترل و پیش‌گیری از عوارض آن اقدام نمود. https://www.eltiamjournal.ir/article_245311.html زمینه و نوع مطالعه: کراتیت باکتریایی، به عنوان یکی از چالش‌برانگیزترین عفونت‌های بالینی چشم نیازمند رویکردهای درمانی نوین است. با توجه به گسترش روزافزون مقاومت های آنتی بیوتیکی و محدودیت استفاده از آنتی بیوتیکها، استفاده از ترکیبات جایگزین نظیر اسانس های گیاهی بسیار مورد توجه می باشد. اسانس آویشن شیرازی، غنی از تیمول و کارواکرول، دارای خواص ضدباکتریایی و ضدالتهابی قوی است که به دلیل فراریت، آب‌گریزی و سمیت احتمالی استفاده مستقیم آن محدود است. هدف: از اینرو باتوجه به خصوصیات مطلوب نانونیوزوم‌ها به عنوان سامانه‌های دارورسانی ایده‌آل برای انکپسوله‌سازی ترکیبات آب‌گریز و افزایش زیست فراهمی موضعی داروها، هدف از این تحقیق مطالعه اثربخشی نانونیوزوم حاوی اسانس آویشن شیرازی درکنترل کراتیت باکتریایی القا شده به وسیله استافیلوکوکوس آرئوس در نظر گرفته شد. روش کار: ابتدا نانونیوزوم‌های حاوی اسانس با روش فیلم نازک تبخیری و در حضور سورفکتانت غیر‌یونی سنتز شده و اندازه ذرات، پتانسیل زتا، راندمان کپسوله‌سازی و پایداری فرمولاسیون مورد بررسی قرار گرفت. 30 قطعه رت نر نژاد ویستار به گروه‌های درمانی شامل: گروه کنترل (بدون درمان)، گروه دریافت‌کننده نانونیوزوم‌های حاوی اسانس و گروه دریافت‌کننده سیپروفلوکساسین تقسیم شدند و سپس، کراتیت باکتریایی در قرنیه یک چشم از هر قطعه موش با استافیلوکوکوس آرئوس القا شد. اثربخشی درمانی با ارزیابی میزان بار باکتریایی در نمونه‌های قرنیه، در روزهای چهارم و هشتم پس از القای عفونت، سنجیده شد. نتایج: نتایج نشان داد اگرچه کاهش باکتری ناشی از سیپروفلوکساسین از سایر گروهها بیشتر بود اما تفاوت معنی داری بین گروه مصرف کننده نانونیوزوم‌های حاوی اسانس آویشن شیرازی و سیپروفلوکساسین مشاهده نشد. نتیجه‌گیری نهایی: این مطالعه اثربخشی بالای نانونیوزوم‌های حاوی آویشن شیرازی را در درمان کراتیت باکتریایی تأیید می‌کند و پتانسیل آن را به عنوان نسل جدیدی ازداروهای چشمی ایمن‌تر و مؤثرتر، مبتنی بر منابع طبیعی و فناوری نانو، برجسته می‌سازد.